Бош Сахифа » Маърифат ва Маданият » ЗАМОНАВИЙ РАҲБАР ВА МАЪНАВИЯТ

 
 
 

ЗАМОНАВИЙ РАҲБАР ВА МАЪНАВИЯТ

Муаллиф: 013101 дан 30-12-2016, 10:26, курилди: 466

0
Бугун Ўзбекистон жаҳоннинг ривожланган давлатлари қаторидан жой олиши, ҳуқуқий-демократик давлат ва адолатли фуқаролик жамиятини бунёд этишда барча тоифадаги раҳбарларнинг салоҳияти ва маънавий дунёқараши ҳал қилувчи аҳамиятга эгадир.
Ҳаёт тез суръатлар билан ўзгариб борар экан, шунга мувофиқ, ҳар бир раҳбар, вазифада ўтирган ходим олдига улкан ва ўта масъулиятли вазифалар қўйилмоқда. Масъулиятли ходим ҳаёт билан ҳамқадам бўлиши, муаммоларни тез англаши ва уларнинг ечимига оқилона жавоб топа олиши керак. Бунинг учун раҳбар ўз ишини яхши билиши, етарли билимларга, юксак маънавий фазилатларга эга бўлиши лозим. Бугунги ривожланиш бос¬қичи раҳбардан ақл-фаросат, куч-ғайрат, изланиш ва топқирликни, ўз устида тинмай ишлашни, тадбиркорликни талаб қилмоқда.
Раҳбар маънавияти, аввало, оддий фуқароларга таъсир этувчи яширин куч; иккинчидан, бошқарув кадрларни муайян мақсад йўлида фаоллик билан ишлашга йўналтиради; учинчидан, ижтимоий-сиёсий муаммоларни ҳал этиш омили; тўртинчидан, жамоа, ташкилот, корхона олдида турган вазифаларни муваффақиятли бажарилишига сафарбар этувчи механизм; бешинчидан, аҳолини, айниқса, ёшларни тарбиялаш ва бошқа бир қатор вазифаларни амалга ошириш хусусиятига эгалиги билан ажралиб туради. Шунинг учун ҳам Биринчи Президентимизнинг "Ислоҳотлар тақдири, уларнинг самараси, ҳаётимизга таъсири, авваламбор, кадрларнинг малакасига, уларнинг ўз ишини қай даражада ўзлаштириб олганлиги, юртпарварлигига ва фидойилигига боғлиқ" деган сўзлари ҳеч қачон ўз долзарблигини йўқотмайди.
Маънавияти шаклланган раҳбар ўзи яшаётган ижтимоий ҳаётда ёмонликка, адолатсизликка, қонун бузилишларига, Ватан манфаатларига зид ҳаракатларга қарши курашишда ирода, шижоат ва фаоллик кўрсата олади. Раҳбар маънавияти, аввало, маънавий бойлик ҳосилидир. Сиёсий маданияти юксак раҳбар миллат, давлат, халқ манфаати нуқтаи назардан иш тутади, умум манфаатини ўз шахсий эҳтиёжларидан устун қўяди. Замонавий раҳбарлар ва раҳбарликка даъвогар шахслар ўзларини ҳар жиҳатдан тарбиялаб боришлари лозим. Бунинг учун сиёсий ҳаётдан хабардор бўлиш ёки иқтисодий ва касбий билимларни ўзлаштиришнинг ўзигина кифоя қилинмайди. Масалан, у ҳар куни газета ва журналлар ўқиши, интернет, радио ва телевидение янгиликларидан хабардор бўлиши орқали ҳам маълум даржада билимларга эга бўлади. Яна, сиёсат, иқтисодиёт ва маънавиятга дахлдор китобларни, ҳатто мумтоз адабиётларни мустақил ўқиши, тарихий жараёнларни чуқур мушоҳада қилиши ҳам унинг дунёқарашини кенгайтиради. Буларнинг барчаси раҳбар маънавий савиясининг ўсиб боришига ва сиёсий маданиятининг такомиллашувига катта ёрдам беради.
Бугунги демократик асосда шаклланиб бораётган жамиятимиз талаби ҳам сиёсий етук, ақлан ва маънан баркамол, пухта билимга эга бўлган теран тафаккурли кишилар раҳбар бўлишига қаратилган. Маълумки, раҳбарлик умум¬инсоний қадрият ҳисобланади. Бутун дунё ишбилармон раҳбарларига хос, тадбиркорлик одобининг ўта муҳим бир маънавий, маърифий хусусияти - ваъдага вафо қилиш, уни сўзсиз бажаришдир. Раҳбар аввало, ўз аҳлоқ-одоби, яъни юксак инсоний муомаласи билан бошқалардан ажралиб туриши лозим. Бу ҳақда ХY асрнинг охири ХYI асрнинг бошларида яшаб ўтган Мавлоно Али Сафийнинг қаламига мансуб "Латофатнома" асарида шундай ҳикоя келтирилади: "Луқмони ҳакимни бир киши сотиб олиб, даргоҳида хизмат қилдирарди. Ва ундаги илми ҳикматни гоҳи-гоҳида синаб кўрарди. Бир куни имтиҳон тарзида буюрди: - Эй Луқмон, менга бир қўйни сўйиб, энг яхши аъзосини олиб келгин.
- Бош устига, - деди Луқмон ва қўйни сўйиб, тили билан юрагини ҳожасига келтирибди. Анча вақт ўтгандан кейин, ҳожа уни яна чақириб, деди: - Эй Луқмон, бир қўйни сўйгин-да, менга унинг энг ёмон аъзосини олиб келгин. Луқмон қўйни сўйиб, яна тили ва юрагини кўтариб келди. Ҳожа деди: - Бу нечук асрорки, қўйнинг яхши аъзосини сўрасам ҳам, энг ёмонини сўрасам ҳам тил ва юракни кўтариб келдинг? Луқмон деди; - Эй ҳожа, агар пок бўлса тил ва юракдан ҳеч нарса яхши эмас, агар нопок бўлса, ҳеч нарса улардан ёмонроқ эмас", деб жавоб берган экан.
Таҳлиллар ва ўрганишлар жараёнида кўплаб маҳаллий ва хорижий олимларнинг фикрларидан шуни айтиш мумкинки, бугунги кун раҳбари ёки масъул ходими учун қуйидаги омиллар, унинг фаолиятига алоҳида эътибор қаратилиши уларнинг том маънода етук раҳбар бўлишида муҳим ўрин тутади.
1. Истеъдод - инсонга берилган туғма имкониятдир. У ақл ва фикр уйғунлиги натижасида ҳосил бўлади. Раҳбарлик истеъдоди ташкилотчилик билан боқлиқдир. Қайсики раҳбар шахс, лавозимининг катта-кичиклигидан қатъий назар ташкилотчи бўлса, демак у истеъдодлидир. Истеъдодли раҳбар мустақил фикрлайди ва энг тўғри қарорларни қабул қила олади. Ишни тўғри ташкил қила олиш истеъдод натижасидир.
2. Изланиш - янгиликка интилиш ва ҳар бир янгиликни амалиётга татбиқ этишдир. Раҳбарнинг изланувчанлиги ўз малакаси ва тажрибасини мунтазам ошириб боришда кўринади. Ташаббускорлик-изланувчанликнинг самарасидир. Янгиликка ўч раҳбар ташаббускор бўлади ва ўз ишини қониқарли бажаради.
3. Замонавий билимлилик. Киши ўзи яшайдиган даврнинг энг илғор тушунчаларини ўзлаштирса, замонавий билимга эга бўлади. Раҳбар шахснинг замонавий билимлилиги эса ҳозирги замон бошқарув сирларини билиши, сиёсий онглилик ва дунёвий тараққиётни англаши билан белгиланади.
4. Ватанпарварлик. Оддий инсон ўз юртини севса, ватанпарварлик ҳисобланади. Раҳбар шахс эса ўз Ватанини севишдан ташқари, унинг тараққиётини таъминлаши ҳам керак.
5. Юртга садоқат. Одам ўз юртини обод қилса, юртига садоқатли ҳисобланади. Раҳбар шахс эса юрт истиқболини белгиловчи изчил дастурларни бажариши, ҳаётни фаровон қилиши ва ўзгаларнинг оғирини енгил қилиши билан ўз юртига садоқатлилигини намоён қилади.
6. Фидойилик. Бирор киши улуғ мақсад сари қатъий ҳаракат қилса, фидойилик қилган бўлади. Раҳбар шахс эса Ватан равнақи, юрт тинчлиги ва халқ фаровонлигини таъминлаш билан фидойилик кўрсатади.
7. Ўз касбини устаси. Ҳар ким танлаган касбини пухта билса, касбининг устаси ҳисобланади. Раҳбар шахснинг профессионаллиги деганда эса ўз касбининг сўнгги ютуқларигача билиши билан бирга, бошқарув сирларини ҳам қатъий ўзлаштиришини тушуниш керак.
8. Мустақил дунёқараш. Муайян барча масалаларда ўз фикрига эга бўлиш мустақил дунёқарашни билдиради.
9. Иймон-эътиқодли бўлиш. Инсоннинг ўзи ишонган нарсасига ихлос қилиши иймон-эътиқоддир. Раҳбар шахс эса бугун ва эртани кўзлаб, замон муаммоларини ҳал қила билиши ҳамда мустаҳкам иродага эга бўлиши билан иймон-эътиқодли ҳисобланади.
Жамиятда 4-5 кишининг раҳбарлик масъулиятини зиммасига олган раҳбарнинг юки оҚирдир. Шоир ёки адиб бўлса, муайян қирраларни бадиий тимсолларда акс эттириб, ибрат йўли билан одамларга ижобий таъсир этишга уринади. Муаллим сабоқ беради, фаррош бўлса ободончиликка хизмат қилиб, кишилар руҳини кўтаради. Аммо раҳбар қўл остидагилар тақдири учун масъулдир, уларни муайян йўлдан етаклаш билан жамоани эзгуликка чорлайди ва амалий натижаларга эришишда бош бўлади.
Демак, бугунги раҳбар нафақат маънавиятли, балки юксак иқтидору-салоҳиятга ҳам эга бўлиши зарур. Шунингдек, халқ фаровонлигини юксалтиришда миллий урф-одатларимиз ва уларнинг замирида мужассам бўлган меҳр-оқибат, инсонни улуғлаш каби ғояларни тарғиб қилишда ҳам ўз ҳиссасини қўшиши лозим.
Бахтиёр МАМАЮСУПОВ,
Республика Маънавият тарғибот маркази туман бўлими раҳбари.

Йўналиш: Маърифат ва Маданият

Ҳурмтли меҳмон, Сиз ҳали руйхатдан утмагансиз.
Сиз малумот қолдиришингиз учун Рўйхатдан утиш лозим.